54 yılda protokolde nereden nereye düşüverdik?

] iKsiR [

54 YILDA PROTOKOLDE NEREDEN NEREYE DÜŞÜVERDİK?

Yıl 1954. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı ABD Devlet Başkanı General Eisenhower'ın davetlisi olarak eşi ile birlikte. 27 Ocak günü (gün farkı ile tam 54 yıl önce) Vaşington'a geliyor. Bayar ve eşini ABD Başkan Yardımcısı Nixon ve eşi havalimanında karşılıyorlar.

Beyaz Saray'da Bayar'ı Başkan Eisenhower ve eşi Beyaz Saray'ın girişindeki merdivenlerde karşılıyor ve şöyle konuşuyor:

"Muhterem Reisicumhur Hazretleri ve Bayan Bayar, Başkent'e ulaştığınız şu esnada Amerikan milleti ve hükümeti adına sizlere 'Hoş Geldiniz' demek benim için çok büyük bir onurdur.

"Diğer taraftan şahsen Bayan Eisenhower ve ben büyük ve dost Türk devletinin reisi siz ve eşinizi Beyaz Saray'da konuk olarak görmekten büyük bir gurur duyuyoruz"

Akşam Eisenhower ve eşi Bayar ve eşi onuruna bir ziyafet veriyor. Yemekte yaklaşık 80 davetli var. Aralarında Başkan Yardımcısı Nixon, Baş Yargıç Warren, Savunma Bakanı Wilson ve Dışişleri Bakanlığı Müsteşarı ve eşleri var.

Yemekten sonra Beyaz Saray'a özel olarak çağrılmış New York'ün ünlü Metropolitan Operası sanatçılarının konseri dinleniyor.

Bayar ve eşi geceyi Beyaz Saray'da geçiriyor. Ertesi gün Devlet Konuk evi Blair House'a geçecekler.

Bayar, 29 Ocak günü öğleden önce Amerikan parlamentosu Kongre'yi ziyaret ediyor. Saat 12:30'da Kongre ve Senato'nun ortak oturumunda bir saat süren bir konuşma yapacaktır. Ama daha önce Kongre kütüphanesine Türkiye'den getirdiği armağanı teslim edecektir: ATATÜRK'ün üç ciltlik Büyük NUTKU.

29 Ocak akşamı Türkiye Büyükelçiliği binasında Bayar ve eşi ABD Başkanı Eisenhower ve eşi onuruna bir yemek veriyorlar. Yemekte bir konuşma yapan Eisenhower konuşmasını şöyle noktalıyor:

"Ziyaretinizi, bize bu dünyada her şeyden de derin bir şey getirdiği için kıymet veriyoruz. Bu da hakiki dostluktur."

Bayar ve Türkiye Heyeti ABD'ye (New York) 26 Ocak günü gelmiş ve yine New York'tan 27 Şubat günü ayrılmıştır. Vaşington'da dört gece geçirdikten yaklaşık bir ay Amerika'nın çeşitli illerine gitmiş ve her fırsatta Türkiye hakkında konuşmalar yapmış, basın toplantıları düzenlenmiş ve Türkiye'yi tanıtmak için hiçbir fırsatı kaçırmamıştı. Bayar'ın Amerika ziyareti Amerikan basınında geniş ve çok olumlu yankılar doğurmuştu.

54 yıl sonra küme düşen Türkiye Cumhuriyeti'nin Cumhurbaşkanı Vaşington'da otelde kalmış, Başkan "Bush oğlu Bush" ile 40 dakika görüşmüş ve hızlandırılmış bir öğle yemeği yemiştir. (Eisenhower ile "Bush oğlu Bush" arasında da benzer bir kalite indirimi var !)

1954 yılından sonra protokolde adım adım küme düşmüştür Türkiye. Önce hediyeler değişmiştir: NUTUK yerine halı, gümüş vs. Beyaz Saray'da gecelemek bir daha söz konusu olmamıştır. Bayar'ın Eisenhower ile görüşmeleri iki gün ve saatlerce sürmüş iken daha sonra bu tür görüşmeler dakikalar ile sınırlı kalmıştır. Son olarak 40 dakika…

Türkiye hakkında üç kitap yazmış emekli Amerikan diplomatı George Harris'e sordum: "Beyaz Saray'da geceleyen başka hangi yabancı konuğu hatırlıyorsun? Uzun uzun düşündük- ten sonra "Churchill" dedi… (Bayar'ın ABD gezisi hakkındaki bilgilerin kaynağı: "Türkiye Reisicumhuru Celal Bayar'ın Amerika Seyahatleri" Recep Bilginer – Mehmet Ali Yalçın)

Mehmet Arif DEMİRER…………………………………………………………10 Ocak 2007